Introductie Rubidium generator

Op 4 juni 2019 is de eerste patiënt in het Spaarne Gasthuis op de afdeling nucleaire geneeskunde gescand met behulp van rubidium.

De eerste patiënt had direct profijt van deze nieuwe manier van scannen: met de oude methode zou doorverwijzing naar een ander centrum voor een dotterbehandeling noodzakelijk zijn geweest. Maar na de scan met rubidium bleek de doorstroming van de kransslagaderen nog meer dan voldoende, waardoor behandeling met geneesmiddelen de beste behandeling was.

Voor deze nieuwe methode is een goede samenwerking tussen de afdelingen nucleaire geneeskunde, cardiologie, de klinisch fysica en de apotheek essentieel. Het afgelopen jaar is de samenwerking geïntensiveerd. Inmiddels is de samenwerking een stuk beter dan deze de jaren daarvoor is geweest.

Wat zijn de voordelen van scans met Rubidium t.o.v. andere vormen van diagnostiek?

“Rubidium-82 is een kortlevend radionuclide welke wordt opgenomen in de hartspier. Hierdoor is het mogelijk om, zonder de patiënt te veel te belasten met straling, binnen een halfuur de doorbloeding van het hart te meten. Eventueel zuurstofgebrek door kransslagaderlijden, vernauwing van de slagaders die het hart van zuurstof voorzien, kan met dit onderzoek worden vastgesteld. Met andere onderzoeken, zoals een CT of röntgenonderzoek, wordt alleen gekeken naar de kransslagaders zelf, zonder dat er iets gezegd kan worden over zuurstofgebrek en de ernst hiervan. Onderzoeken als de MRI, Myocard perfusie SPECT, echo en een fietstest zijn minder betrouwbaar in het opsporen van zuurstofgebrek.”

Wat is de grootste uitdaging geweest bij de introductie van de Rubidium generator?

“Het product was bij de introductie een niet geregistreerd geneesmiddel (diagnostica vallen onder de geneesmiddelenwet). Als diagnosticum moet het als geneesmiddel worden geregistreerd. In de praktijk werd ons ziekenhuis het eerste externe ziekenhuis waar dit product gebruikt zou worden. Deze factoren gaven aanleiding tot een lang proces om tot een goed leveringscontract tussen fabrikant, apotheek en het ziekenhuis te komen. Doordat het een nieuw product betrof bleken er, direct na ingebruikname, nog veel kinderziekten te zijn die nog opgelost moesten worden.”

Wat is de rol van de ziekenhuisapotheek?

“Sinds het gebruik van de rubidium generator is de rol van de ziekenhuisapotheek bij de nucleaire geneeskunde een stuk groter geworden. Waar de SAHZ binnen de nucleaire met andere medicatie vooral het inkoopproces begeleidt, heeft de apotheek sinds het gebruik van de rubidium generator iedere werkdag overleg met de nucleaire geneeskunde over het gebruik van de generator. De SAHZ speelt een essentiële rol in bewaking van de kwaliteit en patiëntveiligheid bij het gebruik en reinigen van de generator. Zo wordt iedere werkdag bekeken of het rubidium aan de gestelde eisen voldoet. Op basis van de resultaten van deze controles bepaalt de ziekenhuisapotheker of het rubidium veilig aan de patiënt toegediend kan worden en of de scans dus door kunnen gaan.”

Hoeveel patiënten kunnen er op een dag worden gescand en hoe snel kunnen patiënten hiervoor bij het Spaarne Gasthuis terecht?

“In de generator vervalt continue strontium-82 naar rubidium-82, waardoor er per dag 10 tot 12 patiënten gescand kunnen worden. Er is vaak binnen 1 tot 2 weken plek.”

Wat voor ontwikkelingen binnen de nucleaire geneeskunde kunnen we de komende jaren verwachten?

“Deze techniek zal aanleiding geven tot betere behandeling van patiënten met kranslagaderlijden. Een belangrijke toevoeging hiervoor is het gelijktijdig verrichten van een tweede onderzoek, namelijk een CT van de kransslagaders. De uitkomsten van deze twee onderzoeken geven inzicht in de behandelopties voor de patiënt. Zo zou bij een aantal patiënten een hartkatheterisatie, een belastend onderzoek, voorkomen kunnen worden. Steeds nieuwe levering van strontium-82, voor het gebruik van de rubidium generator, is kostbaar. Daarom wordt nu onderzocht of we dit onderzoek in de toekomst zouden kunnen uitvoeren met een radiofarmacon uit een (mini)cyclotron, zoals ammonia-13. Deze stof is preciezer dan rubidium-82 en de kosten van een cyclotron zijn op termijn veel lager dan de leveringen van strontium-82.”

Jouke Boer, nucleair geneeskundige Spaarne Gasthuis en Marieke Pereboom, ziekenhuisapotheker SAHZ

Terug naar 2019 in vogelvlucht